Οι ελληνοδιδάσκαλοι της Βορείου Ηπείρου έχουν κάνει προσπάθειες και αγώνες για τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού φρονήματος.
Ιδιαίτερα γνωστή είναι η δράση αυτών των παλαιών δασκάλων επί Τουρκοκρατίας, που λειτουργούσαν οι μοναστηριακές σχολές, όπως του Διβροβουνίου, του Θεολόγου, της Λεσινίτσας, της Μονής Δρυάνου και αλλού. Επίσης στα νεότερα χρόνια, μετά την ίδρυση του Αλβανικού κράτους, οι διδάσκαλοι βρέθηκαν μπροστά στις εθνικιστικές αλβανικές προκαταλήψεις, που προσπαθούσαν να εξαφανίσουν τα ελληνόγλωσσα σχολεία της Βορείου Ηπείρου. Μπροστά σ’ αυτό τον κίνδυνο το 1934 οργανώνεται η μεγάλη σχολική απεργία και στάλθηκε μυστική διαμαρτυρία με χιλιάδες υπογραφές στην Κοινωνία των Εθνών. Σαν αποτέλεσμα τα αιτήματα δικαιώθηκαν και το 1935 ξαναλειτούργησαν τα σχολεία στην ελληνική γλώσσα. Τότε εξορίστηκαν 12 ελληνοδιδάσκαλοι.
Οι Έλληνες διδάσκαλοί και οι Έλληνες επιστήμονες ήταν στο στόχαστρο των διώξεων. Αμέσως μετά την οπισθοχώρηση του ελληνικού στρατού, οι Ιταλοί έκαναν εκτεταμένες συλλήψεις δασκάλων, διανοούμενων και πατριωτών που τους φυλάκισαν στον Καλιά του Αργυροκάστρου.
Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Ρουμελιώτης" το πρώτο βιβλίο με ποιήματα του Αιμίλιου Πάντου.
Ο Αιμίλιος Πάντος γεννήθηκε στη Δίβρη, Ριζών - Αγίων Σαράντα. Έχει ασχοληθεί με τη συλλογή δημοτικών τραγουδιών και έχει κάνει πολλές ιστορικές έρευνες για το χωριό και την περιοχή του. Από μικρή ηλικία ξεκίνησε να γράφει ποιήματα. Πολλά από αυτά όπως και διάφορα άρθρα και μελέτες δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά στη Βόρειο Ήπειρο και Ελλάδα. Το πρώτο του βιβλίο "Δημοτικά Ηπειρωτικά τραγούδια" εκδόθηκε στην Αθήνα το 2005 για το οποίο απέσπασε θετικές κριτικές και εγκωμιαστικά σχόλια. Το παρόν βιβλίο με ποιήματα (γραμμένα τη δεκαετία του '90) είναι το δεύτερο που εκδίδεται στην Αθήνα.
Λείπουν τα χαμόγελα… αλλά όχι η έμπνευση...
Λέξεις- εκρήξεις μοναξιάς.
Μια αράδα σκέψεις- συναισθήματα που χτύπησαν δειλά την πόρτα του ποιητή-φίλου Αιμίλιου και που μετουσιώθηκαν σε μια χούφτα ποιήματα- απεικόνιση της ψυχής του ποιητή- φίλου.
Σκέψεις και συναισθήματα που χαραχτήκαν καταλυτικά στην ψυχή και που αβασάνιστα γινήκανε λέξεις για να διεκδικήσουν μια θέση στην αιωνιότητα.
Είναι μια συλλογή ποιημάτων που ο δημιουργός ακροβατεί στη χαρά και τη λύπη. Στον πόνο και τη χαρά υποδοχής.
Λέξεις αντικρουόμενες και συναισθήματα ανασφάλειας: ο καλός οδηγός προς τη σοφία, την ολοκλήρωση...
Ασφαλτώνεται ο αυτοκινητόδρομοςΜεμόραχη – Δίβρη. Οι τρεις εταιρίες που είχαν αναλάβει το έργο, λόγω της κακής ποιότητας, ξήλωσαν το κομμάτι του δρόμου που είχαν ασφαλτοστρώσει και προετοιμάζουν το μέρος για μια νέα ποιοτική στρώση. Oπρόεδρος και το επαρχιακό συμβούλιο δεν παρέλαβαν την κακή ποιότητα της δουλειάς από τις εταιρίες και εφάρμοσαν τους νόμους του κράτους.
Μια καλή δουλειά γίνεται και για την ανακαίνιση των εσωτερικών δρόμων του χωριού. Στρώθηκαν με μπετό δύσκολα κομμάτια προς το Μπαρούτι και στην συνοικία Δεκατρείς. Έπεται συνέχεια και για τους δρόμους του Μακρυκώστα και προς το νεκροταφείο του Αγίου Σπυρίδωνα.
